Πώς επιλέγουμε ένα βιβλίο που θα αγαπήσει πραγματικά ένα παιδί;

Γιατί το σωστό βιβλίο δεν είναι απλώς μια ιστορία που διαβάζεται, αλλά ένας μικρός κόσμος που το παιδί θέλει να επισκέπτεται ξανά και ξανά.

Υπάρχει κάτι μαγικό στη στιγμή που ένα παιδί ανοίγει ένα βιβλίο και, σχεδόν αθόρυβα, αρχίζει να ταξιδεύει. Τα μάτια του ακολουθούν τις εικόνες, η φαντασία του συμπληρώνει όσα δεν λέγονται και οι ήρωες της ιστορίας γίνονται φίλοι, συνοδοιπόροι, μικροί δάσκαλοι ζωής.

Πώς, όμως, επιλέγουμε ένα βιβλίο που θα αγαπήσει πραγματικά ένα παιδί; Ένα βιβλίο που δεν θα μείνει ξεχασμένο σε ένα ράφι, αλλά θα ζητήσει να διαβαστεί ξανά, ακόμη κι όταν οι σελίδες του θα έχουν γίνει πια γνώριμες;

Η απάντηση δεν βρίσκεται απαραίτητα στα πιο δημοφιλή βιβλία, στις εντυπωσιακές εκδόσεις ή στις συμβουλές των ενηλίκων. Βρίσκεται κυρίως στο ίδιο το παιδί.

Να ακούμε τον μικρό αναγνώστη

Κάθε παιδί έχει τον δικό του τρόπο να ανακαλύπτει τον κόσμο. Κάποιο μαγεύεται από ιστορίες με δράκους και κάστρα, κάποιο άλλο αγαπά τα ζώα, το διάστημα, τα μυστήρια ή τις καθημερινές περιπέτειες παιδιών που του μοιάζουν.

Πριν επιλέξουμε ένα βιβλίο, αξίζει να παρατηρήσουμε τι κινεί την περιέργειά του. Για ποια πράγματα κάνει ερωτήσεις; Ποιες ιστορίες ζητά να ακούει ξανά; Ποιοι ήρωες το κάνουν να γελά, να αγωνιά ή να ονειρεύεται;

Δεν χρειάζεται να επιλέγουμε πάντα αυτό που θεωρούμε εμείς πιο διδακτικό. Μερικές φορές, το βιβλίο που θα ανοίξει την πόρτα της φιλαναγνωσίας είναι εκείνο που απλώς κάνει το παιδί να χαμογελά.

Η ηλικία είναι οδηγός, όχι κανόνας

Οι ηλικιακές ενδείξεις των βιβλίων μπορούν να μας βοηθήσουν, αλλά δεν περιγράφουν απόλυτα τις ανάγκες κάθε παιδιού. Άλλα παιδιά αγαπούν τις μεγάλες αφηγήσεις από νωρίς, ενώ άλλα προτιμούν μικρά κείμενα, δυνατές εικόνες και ιστορίες που εξελίσσονται γρήγορα.

Σημασία έχει το βιβλίο να βρίσκεται κοντά στις δυνατότητές του, χωρίς να το κουράζει ή να το αποθαρρύνει. Να του προσφέρει κάτι καινούργιο, αλλά να του αφήνει και τον χώρο να αισθανθεί ότι μπορεί να το κατακτήσει.

Και ας μην ξεχνάμε κάτι σημαντικό: ένα βιβλίο με λίγες λέξεις και υπέροχες εικόνες μπορεί να γεννήσει περισσότερες σκέψεις από μια ολόκληρη βιβλιοθήκη γεμάτη κείμενα.

Οι εικόνες είναι κι αυτές μια γλώσσα

Στο παιδικό βιβλίο, η εικονογράφηση δεν είναι απλώς διακόσμηση. Είναι ένας δεύτερος τρόπος αφήγησης. Μπορεί να αποκαλύπτει λεπτομέρειες που δεν αναφέρει το κείμενο, να δημιουργεί ατμόσφαιρα και να προσκαλεί το παιδί να παρατηρήσει, να φανταστεί και να ανακαλύψει.

Αξίζει, λοιπόν, να ξεφυλλίσουμε ένα βιβλίο μαζί του, να σταθούμε στις εικόνες και να το αφήσουμε να μας πει τι βλέπει. Ίσως ανακαλύψουμε ότι η δική του ιστορία αρχίζει πριν ακόμη διαβάσουμε την πρώτη πρόταση.

Ένα βιβλίο μπορεί να γίνει γέφυρα συναισθημάτων

Οι παιδικές ιστορίες έχουν τη δύναμη να προσεγγίζουν θέματα που στην καθημερινότητα μοιάζουν δύσκολα: τον φόβο, τη ζήλια, τη φιλία, την απώλεια, τη διαφορετικότητα, την ανάγκη να ανήκουμε κάπου.

Μέσα από έναν ήρωα που αντιμετωπίζει μια δυσκολία, το παιδί μπορεί να αναγνωρίσει δικά του συναισθήματα και να ανακαλύψει νέους τρόπους να τα εκφράσει.

Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι κάθε βιβλίο πρέπει να διδάσκει ένα μάθημα. Δεν χρειάζεται όλες οι ιστορίες να καταλήγουν σε ένα ηθικό συμπέρασμα. Η χαρά, το χιούμορ, το απρόσμενο και η ελευθερία της φαντασίας έχουν τη δική τους πολύτιμη θέση στην παιδική ανάγνωση.

Να του δίνουμε την ελευθερία να επιλέγει

Όταν πηγαίνουμε σε ένα βιβλιοπωλείο ή σε μια βιβλιοθήκη, ας επιτρέψουμε στο παιδί να συμμετέχει στην επιλογή. Ας ξεφυλλίσει, ας συγκρίνει, ας αλλάξει γνώμη.

Μπορούμε να του προτείνουμε διαφορετικές ιστορίες, χωρίς να επιμένουμε ότι πρέπει να διαβάσει εκείνη που διαλέξαμε εμείς. Ακόμη και αν ένα βιβλίο δεν το ενθουσιάσει, δεν σημαίνει ότι δεν αγαπά το διάβασμα. Ίσως απλώς δεν ήταν η κατάλληλη ιστορία για εκείνη τη στιγμή.

Η αγάπη για το βιβλίο δεν καλλιεργείται με πίεση, ούτε με την απαίτηση να ολοκληρώνεται κάθε ανάγνωση. Καλλιεργείται όταν το παιδί αισθάνεται ότι έχει χώρο να ανακαλύψει τι πραγματικά του αρέσει.

Η πιο όμορφη επιλογή είναι η κοινή στιγμή

Υπάρχει, τέλος, ένας παράγοντας που συχνά ξεπερνά κάθε κριτήριο επιλογής: ο χρόνος που μοιραζόμαστε διαβάζοντας μαζί.

Η φωνή του γονιού, μια ερώτηση στη μέση της ιστορίας, ένα γέλιο, μια αγκαλιά πριν από την τελευταία σελίδα. Αυτές οι μικρές στιγμές συνδέουν το βιβλίο με το αίσθημα της ασφάλειας, της τρυφερότητας και της επικοινωνίας.

Δεν χρειάζεται να διαβάζουμε τέλεια, ούτε να εξηγούμε κάθε λέξη. Αρκεί να είμαστε εκεί, με ενδιαφέρον και διάθεση να ακούσουμε όσα έχει να μας πει το παιδί.

Ένα βιβλίο που μένει στην καρδιά

Ίσως, τελικά, το βιβλίο που θα αγαπήσει ένα παιδί να μην είναι εκείνο με το πιο εντυπωσιακό εξώφυλλο ή τη μεγαλύτερη αναγνωρισιμότητα. Ίσως να είναι εκείνο που του έδωσε την ευκαιρία να ονειρευτεί, να γελάσει, να αναρωτηθεί ή να αισθανθεί ότι κάποιος καταλαβαίνει τον κόσμο του.

Δεν επιλέγουμε ένα παιδικό βιβλίο μόνο για να γεμίσουμε μια βιβλιοθήκη. Το επιλέγουμε για να ανοίξουμε ένα παράθυρο στη φαντασία, στη γνώση και στο συναίσθημα.

Και το πιο όμορφο αποτέλεσμα δεν είναι απαραίτητα όταν το παιδί τελειώσει την τελευταία σελίδα. Είναι όταν, λίγο αργότερα, έρθει κοντά μας και ρωτήσει:

«Μπορούμε να το διαβάσουμε άλλη μία φορά;»

Γιατί εκείνη τη στιγμή ξέρουμε πως δεν βρήκε απλώς ένα βιβλίο. Βρήκε μια ιστορία που έγινε δική του.

Και κάπως έτσι, με μια σελίδα κάθε φορά, αρχίζει μια σχέση που μπορεί να το συντροφεύει σε όλη του τη ζωή.