Τα παιδικά βιβλία γεννήθηκαν για τους μεγάλους; Η άγνωστη ιστορία πίσω από τα πρώτα παραμύθια

  Όταν ακούμε τις λέξεις «παιδικό βιβλίο», το μυαλό μας ταξιδεύει σε πολύχρωμες εικόνες, πριγκίπισσες, δράκους, γενναίους ήρωες και ιστορίες με ευτυχισμένο τέλος. Όμως η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σκοτεινή και συναρπαστική.

Λίγοι γνωρίζουν ότι τα περισσότερα κλασικά παραμύθια δεν γράφτηκαν ποτέ για παιδιά.

Πριν από μερικούς αιώνες, οι ιστορίες μεταφέρονταν προφορικά γύρω από το τζάκι. Δεν υπήρχαν παιδικά βιβλία όπως τα γνωρίζουμε σήμερα. Οι αφηγήσεις απευθύνονταν σε όλους — μικρούς και μεγάλους — και συχνά περιείχαν βία, θάνατο, προδοσία και σκληρές δοκιμασίες.

Οι πρώτες καταγραφές αυτών των ιστοριών έγιναν από ανθρώπους που δεν είχαν σκοπό να ψυχαγωγήσουν τα παιδιά, αλλά να διασώσουν την προφορική παράδοση.

Οι ιστορίες άλλαξαν μορφή στις αρχές του 19ου αιώνα, όταν οι αδελφοί Jacob Grimm και Wilhelm Grimm άρχισαν να συλλέγουν γερμανικούς λαϊκούς μύθους και παραμύθια.

Ελάχιστοι γνωρίζουν ότι η πρώτη έκδοση των ιστοριών τους δεν είχε καμία σχέση με τα παραμύθια που γνωρίζουμε σήμερα.

Η Children's and Household Tales του 1812 περιλάμβανε σκηνές ιδιαίτερα σκληρές. Οι κακές μητριές δεν δίσταζαν να σκοτώσουν, οι τιμωρίες ήταν ακραίες και τα τέρατα πραγματικά τρομακτικά.

Οι ίδιοι οι αδελφοί Γκριμ, βλέποντας ότι οι οικογένειες άρχισαν να διαβάζουν τα βιβλία τους στα παιδιά, προχώρησαν σε συνεχείς αναθεωρήσεις. Αφαίρεσαν πολλές σκηνές βίας, πρόσθεσαν ηθικά διδάγματα και μετέτρεψαν τα παραμύθια σε αναγνώσματα κατάλληλα για μικρότερες ηλικίες.

Κάπως έτσι γεννήθηκε η έννοια του σύγχρονου παιδικού βιβλίου.

Το ίδιο συνέβη και με πολλές ιστορίες του Charles Perrault, ο οποίος κατέγραψε γνωστά παραμύθια όπως η Σταχτοπούτα, η Κοκκινοσκουφίτσα και η Ωραία Κοιμωμένη. Στις πρώτες τους μορφές, οι ιστορίες αυτές είχαν διαφορετικές καταλήξεις και πολύ πιο σκοτεινό χαρακτήρα.

Η μεγάλη αλλαγή ήρθε τον 20ό αιώνα.

Οι παιδαγωγοί άρχισαν να βλέπουν το παιδικό βιβλίο όχι μόνο ως μέσο ψυχαγωγίας αλλά και ως εργαλείο ανάπτυξης της φαντασίας, της ενσυναίσθησης και της συναισθηματικής νοημοσύνης.

Έρευνες στον χώρο της αναπτυξιακής ψυχολογίας έδειξαν ότι η ανάγνωση ιστοριών βοηθά τα παιδιά να αναγνωρίζουν συναισθήματα, να κατανοούν διαφορετικές οπτικές και να καλλιεργούν τη δημιουργική σκέψη.

Σήμερα, κάθε παιδικό βιβλίο κρύβει μέσα του κάτι περισσότερο από μια όμορφη ιστορία.

Κρύβει αιώνες προφορικής παράδοσης, λαϊκής σοφίας και πολιτισμού.

Ίσως αυτός να είναι ο λόγος που τα σπουδαία παιδικά βιβλία δεν μεγαλώνουν ποτέ.

Απλώς περιμένουν τον επόμενο μικρό ή μεγάλο αναγνώστη να ανοίξει την πρώτη τους σελίδα.